Zobacz również
26 stycznia 2012 r.
UCHWAŁA RADY WYDZIAŁU DZIENNIKARSTWA I NAUK POLITYCZNYCH z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie nadania stopnia doktora nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce. Na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki z późniejszymi zmianami (Dz. U. Nr 65 poz. 595); Rada Wydziału nadała stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce mgr Wojciechowi Grabowskiemu – na podstawie rozprawy doktorskiej pt. „Fundamentalizm muzułmański na Bliskim Wschodzie. Płaszczyzna polityczna, społeczna i zbrojna.” Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Dziekan WDiNP UW: Prof. dr hab. Janusz Adamowski
16 grudnia 2011 r.
DZIEKAN I RADA WYDZIAŁU DZIENNIKARSTWA I NAUK POLITYCZNYCH UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO zawiadamiają, że w dniu 11 stycznia 2012 r. o godz. 13.00 w sali nr 1, ul. Krakowskie Przedmieście 3 odbędzie się publiczna obrona pracy doktorskiej mgr. Wojciecha Grabowskiego nt: Fundamentalizm muzułmański na Bliskim Wschodzie na przełomie XX i XXI wieku. Płaszczyzna polityczna, społeczna i zbrojna.
Promotor: Prof. zw. dr hab. Marek Malinowski
Recenzenci:Prof. zw. dr hab. Stanisław Parzymies (UW), Prof. GWSH dr hab. Jerzy Świeca
Praca do wglądu znajduje się w Bibliotece Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, przy ul. Nowy Świat 69, I piętro.
16 listopada 2011 r.
Chciałbym podziękować studentom politologii Uniwersytetu Gdańskiego za wysokie oceny jakie wystawili mi i moim zajęciom (Podstawowe wiadomości o islamie) w poprzednim roku akadmickiem 2010/2011. Ocena ta mobilizuje mnie do jeszcze cięższej pracy naukowo-dydaktycznej oraz jeszcze lepszego kontaktu ze studentami.[część 1][część 2]
O mnie
Moje zainteresowania naukowe obejmują terroryzm międzynarodowy i fundamentalizm muzułmański, które stały się w ostatnich dekadach głównymi destabilizatorami systemu międzynarodowego. Te naukowe inklinacje przejawiałem już podczas studiów wyższych – politologicznych na Uniwersytecie Gdańskim i socjologicznych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wtedy też zacząłem współpracę z prężnie działającym portalem internetowym terroryzm.com.
Pracę na stanowisku asystenta w Zakładzie Stosunków Międzynarodowych w Instytucie Politologii na Uniwersytecie Gdańskim rozpocząłem w 2007 r., a wraz z nią pogłębione badania naukowe nad zjawiskiem fundamentalizmu muzułmańskiego na Bliskim Wschodzie i w Europie. Jej celem było ukazanie współczesnych trendów w łonie fundamentalizmu, który ulega dynamicznym przemianom wewnętrznym. Zaowocowały one ukończoną już rozprawą doktorską, zdanymi egzaminami doktorskimi oraz otrzymanymi pozytywnymi recenzjami. Od samego początku moje prace badawcze nadzorował i wspierał profesor Marek Malinowski. Po 4 latach solidnej pracy oraz obronie rozprawy doktorskiej dnia 11 stycznia 2012 r. uzyskałem stopień doktora nauk humanistycznych z zakresu nauk o polityce na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Dnia 25 stycznia 2012 r. Rada WDiNP UW przyjęła wniosek o nadaniu mi stopnia doktora nauk humanistycznych. Serdecznie dziękuję za gesty życzliwości ze strony najbliższych i studentów. Obecnie pracuję nad wydaniem doktoratu w formie monografii naukowej.
Prywatnie jestem żonaty i mieszkam w Gdyni. Moje zainteresowania pozanaukowe skupiają się wokół turystyki rowerowej oraz pływania.
Publikacje
Publikacje zbiorowe:
- Ewolucja terroryzmu na przełomie XX i XXI wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2009, (redakcja naukowa wspólnie z M.J.Malinowskim, R.Ożarowskim)[zobacz]
Artykuły:
- W. Grabowski, Emancypacja kobiet w sferze działań terrorystycznych [w:] K. Kowalczyk, W. Wróblewski /red./, „Oblicza współczesnego terroryzmu”, Toruń 2006, s. 115-123.
- W. Grabowski, Polityka antyterrorystyczna Unii Europejskiej w latach 2005-2006 (wybrane aspekty) [w:] E. Olszewski /red./ „Politologia i Stosunki Międzynarodowe”, Toruń 2007, s. 57-68.
- W. Grabowski, Bractwo Muzułmańskie na egipskiej scenie politycznej, [w:] M. Malinowski, R. Ożarowski /red./, „Gdańskie Studia Międzynarodowe”, Gdańsk 2007, s. 103-113.[zobacz]
- W. Grabowski, A. Krawczyk, Ochrona przed terroryzmem a podstawowe prawa obywatelskie, Warszawa 2008, skrypt na zlecenie Fundacji Prawo Europejskie z grantu Uni Europejskiej
- W. Grabowski, Terroryzm czy polityka? Transformacja Hamasu po wyborach parlamentarnych 2006 roku, [w:] R.Borkowski /red./ „Czy zmierzch terroryzmu. Case studies i wnioski dla Polski”, Oświęcim 2008, s. 111-124.
- W. Grabowski, Wahhabism in modern Saudi Arabia [w:] M.Bouchal, D.Krizek, Z.Schmergl /red./, "Middle East in the contemporary world 2008", Pilzno 2008, s. 51-60.
- W. Grabowski, Hizb ut-Tahrir al-Islami, Between violence and terrorism, [w:] W. Grabowski, R. Ożarowski /red./, „Ewolucja terroryzmu na przełomie XX i XXI wieku”, Gdańsk 2009. [zobacz]
- W. Grabowski, "Wielki szatan" w fundamentalistycznej wizji Iranu, [w:] R.Ożarowski, P.Czachorowski /red./ "Jednostka, społeczeństwo, instytucje. Księga jubileuszowa dedykowana prof. Markowi.J.Malinowskiemu", Gdańsk 2009, s. 198-209. [zobacz]
- W. Grabowski, Hamas-Fatah. Nowa rzeczywistość powyborcza, [w:] I.Kończak, M.Woźniak /red./ "Palestyna. Polityka-Społeczeństwo-Kultura", Łódź 2009, s. 50-62.
- W. Grabowski, Shia-wahhabi confrontation in the Middle East, [w:] K. Kościelniak /red./ "Change and stability. State, Religion and Politisc in the Middle East and North Africa", Kraków 2010, s. 201-212.
- W. Grabowski, Islam a decyzje polityczne i militarne, [w:] J. Kojkoł, M. Malinowski /red./ "Spotykając innego. Polacy w Afganistanie", Warszawa 2011, s. 27-42.
Recenzje:
- T.Białek, Terroryzm. Manipulacja strachem, Warszawa 2005 [w:] www.terroryzm.com
- A.Krawczyk, Terroryzm ugurupowań fundamentalistycznych na obszarze Izraela w drugiej połowie XX wieku, Toruń 2007 [w:] M.Malinowski, R.Ożarowski /red./, "Gdańskie Studa Międzynarodowe", Gdańsk 2009, s. 248-250. [zobacz]
Konferencje
- Sympozjum pt. Walka z terroryzmem w Polsce i na świecie w dobie ewaluacji potencjalnych zagrożeń, referat: „Rola propagandy w terroryzmie-aspekt medialny”, Toruń 2005;
- Międzynarodowa konferencja pt. Terroryzm i konflikty zbrojne na przełomie XX i XXI wieku, referat: „Emancypacja kobiet w sferze działań terrorystycznych”, Szczecin 2005;
- Międzynarodowa konferencja pt. Przygotowanie do współdziałania europejskich służb antyterrorystycznych, Bydgoszcz 2005 (słuchacz);
- Ogólnopolska konferencja pt.: Dzień Arabski. Współczesne problemy świata islamu, Gdańsk 2005 (słuchacz);
- Debata DOSS pt. Zwalczanie terroryzmu w kontekście zamachów w Londynie, Wrocław 2005 (słuchacz);
- Międzynarodowa konferencja pt. Wspólny obszar wolności bezpieczeństwa i sprawiedliwości Unii Europejskiej a problem migracji, referat: „Polityka antyterrorystyczna UE w latach 2005-2006 (wybrane aspekty)”, Chełm 2006;
- Ogólnopolska konferencja naukowa pt. Czy zmierzch terroryzmu? Referat: „Liberalizacja metodologii Hamasu-partia społeczna czy organizacja terrorystyczna. Następstwa zwycięskich wyborów parlamentarnych”, Oświęcim 2006;
- Ogólnopolska konferencja naukowa pt. Liban – hagana czy hadzuum, referat: Partii Boga libańska percepcja, Kraków 2007;
- Międzynarodowa konferencja pt.: Ewolucja terroryzmu na przełomie XX i XXI wieku, referat: "Hizb ut-Tharir – between violence and politics", Gdynia 2007; [zobacz]
- Ogólnopolska konferencja naukowa pt.: Palestyna. Polityka-Kultura-Społeczeństwo, referat: „Hamas i Fatah na palestyńskiej scenie politycznej po 2006 roku”, Łódź 2007;
- Międzynarodowa konferencja pt.: Middle East In the Contemporary World, referat: “Wahhabism in modern Saudi Arabia”, Pilzno 2008;
- Ogólnopolska konferencja pt.: Terroryzm, ekstremizm, fundamentalizm, referat: „Salafizm jordański jako przykład heterogeniczności fundamentalizmu muzułmańskiego”, Katowice 2008;
- VIII Ogólnopolska Konferencja Arabistyczna, referat: "Demokracja w wizji fundamentalistów muzułmańskich", Warszawa 2009;
- Międzynarodowa konferencja pt.: Change and Stability. State, Religion and Politics in the Modern Middle East and North Africa, referat: "Shia-wahhabi confrontation on the Middle East in XXI century", Kraków 2009;
- Międzynarodowa Konferencja pt.: Arab Peninsula in international relations, referat: "The role of wahhabism in saudi-american relations in XXI century", Łódź 2009;
- Ogólnopolska konferencja naukowa pt.: Akademickie Forum Bezpieczeństwa, referat: "Islamizm w formie politycznego ekstremizmu i islamskiego terroryzmu jako zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego Niemiec", Toruń 2010;
- Międzynarodowa konferencja pt.: System niepolarny w strukturze współczesnego świata, referat: "Konfrontacja między cywilizacjami Islamu i Zachodu. Casus fundamentalizmu", Częstochowa 2010;
- Ogólnopolska konferencja naukowa pt.: Bracia Muzułmanie na ławie oskarżonych, referat: "Bracia Muzułmanie w porewolucyjnym Egipcie", Wrocław 2011;
- Ogólnopolska konferencja naukowa pt.: Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe w obszarze MENA, referat: "Irak jako państwo upadłe. Czy zagrożenie dla bezpieczeństwa Bliskiego Wschodu?", Łódź 2011;
Dydaktyka
Programy przedmiotów-
MSP stacjonarne (PDF)
Międzynarodowe Stosunki Polityczne - studia stacjonarne (ćwiczenia) -
PWI stacjonarne (PDF)
Podstawowe wiadomości o islamie - studia stacjonarne (fakultet) -
HSM niestacjonarne (PDF)
Historia Stosunków Międzynarodowych – studia niestacjonarne, (ćwiczenia) -
HSM stacjonarne (PDF)
Historia Stosunków Międzynarodowych – studia stacjonarne, (ćwiczenia)
-
HSM stacjonarne (PDF)
KOLOKWIUM II -
HSM niestacjonarne (PDF)
Historia Stosunków Międzynarodowych - studia niestacjonarne (konwersatorium)
Kontakt
dr Wojciech Grabowski
Zakład Stosunków Międzynarodowych
Instytut Politologii
Uniwersytet Gdański
tel: 058 340 79 67
e-mail: polwg@ug.gda.pl
Zapraszam na konsultacje w semestrze letnim 2011/2012 - do 27 marca we wtorki 13.00- 14.00, a od 03 kwietnia we wtorki 14.45- 15.45 do pokoju D 408.
Bliski Wschód
Ze względu na niejednorodność terminu „Bliski Wschód” w literaturze przyjmuję, że region ten obejmuje tzw. „właściwy” Bliski Wschód : Izrael, Egipt, Jordanię, Liban, Syrię, Irak, Arabię Saudyjską, Bahrajn, Jemen, Katar, Kuwejt, Oman i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Iran i Turcja zaliczane są do peryferii Bliskiego Wschodu i pełnią funkcję tzw. „państw-pomostów” łączących Bliski Wschód z państwami Azji Środkowej oraz Europy Południowo-Wschodniej.
Inne nazwy Bliskiego Wschodu bądź jego regionów to:
- Lewant: Syria, Jordania, Liban, Izrael, Autonomia Palestyńska.
- Maghreb: Maroko, Algieria, Tunezja, Libia, Mauretania.
- Maszrek: Iran, Irak, Jordania, Liban, Izrael.
- Żyzny Półksiężyc: Izrael, Liban, Jordania, Syria, Irak, Kuwejt, płd-wsch Turcja, płd-zach Iran.
W opracowaniu wykorzystano: R.Ożarowski, Ideologie na Bliskim Wschodzie, Gdańsk 2006
Stosunki międzynarodowe
Moje zainteresowania w ramach nauki o stosunkach międzynarodowych obejmują:
- Terroryzm międzynarodowy - zwłaszcza powiązania między organizacjami terrorystycznymi i państwami je sponsorującymi na Bliskim Wschodzie (tzw. proxy wars), ale także rozważania teoretyczne na temat terroryzmu, transformacja organizacyjna grup terrorystycznych; antyterroryzm i kontrterroryzm;
- Bezpieczeństwo międzynarodowe - wpływ terroryzmu, islamizmu, państw upadłych i gier prowadzonych przez państwowych i niepaństwowych aktorów bliskowschodnich na bezpieczeństwo międzynarodowe (miękkie i twarde);
- Paradygmat cywilizacyjny - a w jego kontekście poszukiwanie odpowiedzi na pytanie: Islamizacja Europy czy europeizacja islamu? Także weryfikacja teorii Samuela Huntingtona przez pryzmat relacji państw bliskowschodnich z państwami zachodnimi;
- Czynnik religijny w SM - destruktywny i konstruktywny wpływ islamu na SM na Bliskim Wschodzie i relacje z państwami zachodnimi;
- Państwa upadłe - zwłaszcza Irak, Afganistan, Liban i ich wpływ na region Bliskiego Wschodu;
- Środowisko Międzynarodowe - wraz ze wszystkimi jego zmiennymi i składowymi oraz ich wpływ na kształtowanie się fundamentalizmu muzułmańskiego;
- Metoda gier w SM - w odniesieniu do procesów na scenie bliskowschodniej między aktorami państwowymi;
- Prawa człowieka i prawa obywatelskie - zwłaszcza w kontekście islamu, państw upadłych i walki z terroryzmem;
Islam
Symbole islamu
Półksiężyc (arab. hilal) - wraz z gwiazdą stanowił symbol Imperium Osmańskiego, zarówno w odniesieniu do Imperium Osmańskiego (1299-1923), jak równiez Sasanidzkiej Persji (224-651). Pierwotnie był świeckim symbolem (tak, jak Gwiazda Dawida w Judaizmie) władzy muzułmańskich przywódców, jednak z czasem upowszechnił się jako symbol władzy religijnej (tak, jak menora w Judaizmie) muzułmanów. Półksiężyc symbolizuje w islamie nieograniczoną władzę i moc Bożą, sierp księżyca oznacza moment zakończenia postu w miesiącu ramadan i początek Święta Ofiar. Obecnie godło m.in. Algierii, Turcji, Tunezji, Pakistanu.
Hidżab, czador - zasłona, tradycyjny element stroju kobiety muzułmańskiej, został nakazany żonom Mahometa co znajduje potwierdzenie w koranicznej surze an-Nur (Świało): Powiedz wierzącym kobietom, żeby spuszczały skromnie swoje spojrzenia i strzegły swojej czystości; i żeby pokazywały jedynie te ozdoby, które są widoczne na zewnątrz; i żeby narzucały zasłony na piersi, i pokazywały swoje ozdoby jedynie swoim mężom lub ojcom, albo ojcom swoich mężów, albo swoim synom lub synom swoich mężów, albo swoim braciom, albo synom braci, lub synom swoich sióstr; lub ich żonom, lub tym, którymi zawładnęły ich prawice; albo swoim służącym spośród mężczyzn, którzy nie są owładnięci pożądaniem cielesnym; albo też chłopcom, którzy nie poznali nagości kobiet. I niech one nie stąpają tak, aby było wiadomo, jakie ukrywają ozdoby. Nawracajcie się wszyscy do Boga, o wy wierzący! Być może, będziecie szczęśliwi! (24:31). Został przejęty z Bizancjum, gdzie był elementem stroju kobiet z wyższych sfer społecznych. Szari'at określa hidżab jako zasłonę, skrywającą twarz kobiety przed ludźmi niepowołanymi, twarz bowiem jest źródłem pokusy i pożądania. W XIX i XX wieku wiele kobiet występowało przeciwko hidżabowi jako symbolowi nienawiści mężczyzn do kobiet. Obecnie hidżab stał się oznaką fundamentalistycznej orientacji religijnej.
Meczet (arab. masdżid znaczy świątynia od czasownika sadżada znaczy zginać się, klękać) - miejsce modlitwy muzułmanów, którą prowadzi imam, ale także centrum informacji, edukacji oraz rozwiązywania sporów. W XX wieku meczet zaczął być także centrum debat politycznych (w islamie nie ma rozdziału kościoła od państwa). W meczecie znajdują się zwykle mihrab (wnęka wyznaczająca kierunek, w jakim muzułmanie powinni być zwróceni podczas modlitwy tj. w kierunku świątyni al-Kaba w Mekkce), minbar (kazalnica), minarety (wieża, z których muezzin wzywa na modlitwę), a także latryny i miejsca do ablucji (oczyszczenia). Poza imamem z meczetami związani są także chatib (orator) i muezzin, wzywający na modlitwę. Przed wejściem do meczetu należy zdjąć buty, a odmawiający modlitwę muzułmanin powinien być w stanie rytualnej czystości. Szari'at nakazuje także muzułmanom skromny ubiór podczas modlitwy (aby nie rozpraszał wiernych). Zaleca także rozdział kobiet od mężczyzn tak, aby kobiety stały za mężczyznami. Meczet musi być zbudowany na miejscu czystym rytualnie. Raz zbudowanego meczetu nie można zburzyć ani przekształcić w budynek, służacy innym celom. Ziemia na której został zbudowany meczet jest świętością aż do końca świata. Specyficzną odmianą meczetu jest mauzoleum, którę są najczęściej miejscami pielgrzymkowymi. Na zdjęciu meczet proroka Mahometa w Medynie.
Oko mądrości proroka, niekiedy umieszczane w centrum trójkąta symbolizującego pokonanie zła (szatana) i główną prawdę islamu , która brzmi "La ilaha illa-l-lah, Wa Muhammadun rasulu-I-Lah", co oznacza "Nie ma Boga prócz Allaha, a Mahomet jest jego prorokiem (szachada - wyznanie wiary, znajduje się na odwrocie wisiorka). Symbol ukazuje moc, wiarę i opiekę nad ludzkimi ułomościami i niedoskonałością. Daje siłę do walki z własną słabością i niechęcią. Oko wyraża boskie spojrzenie w duszę i drogę odwrotną - "bramę" do poznania mądrości i prawdy. Środek oka to dusza danej osoby chroniona przed błędami i złem, takimi jak zawiść, zazdrość, nieszczęście, stąd niekiedy używa się określenia oko zła, szatana (evil eye), bo oddala ono zło wroga od osoby, która je nosi. Oko proroka wieszane jest nad wejściem do domu lub noszone na szyi jako wisiorek. Występuje ono w różnych formach i stanowi uzupełnienie - naszyjników, kolczyków, paciorków, pierścionków, medalików. Symbol ten szczególnie popularny jest w Turcji, gdzie umieszcza się je nawet na samolotach tureckich linii lotniczych.
al-Kaba (arab. sześcian) - miejsce kultu muzułmanów; w obecnej postaci rodzaj monumentalnego relikwiarza architektonicznego w formie prostopadłościanu (wys. 15, dł. 12m, szer.10m) wzniesionego z bloku szarego kamienia na podstawie marmuru. Al-Kaba nakryta jest haftowaną złotymi wersetami z Koranu czarną, a w okresie hadżdżu (pielgrzymka) białą osłoną z jedwabiu, zwaną kiswa. We wschodnim narożniku wbudowany jest Czarny Kamień (Al-Hadżar al-Awad, największa świętość islamu), który według legendy Bóg przekazał Adamowi. Pierwszą świątynię w tym miejscu miał wznieść Abraham ze swym synem Izmaelem. Al-Kaba znajduje się na dziedzińcu Świętego Meczetu (Al-Masdżid al-Haram) w Mekce. Od wieków była otoczona kultem i stanowiła cel przelgrzymek plemion arabskich jeszcze przed islamem. Wówczas była to świątynia poświęcona 360 bożkom plemiennym, których posągi i obrazy wraz z nadejściem islamu Mahomet nakazał zniszczyć. Hadżdż do Mekki uznawany jest za jeden z 5 obowiązków muzułmanina, a każdy wyznawca islamu podczas modlitwy powinien być zwrócony twarzą w kierunku al-Kaby, która stanowi symbol jedności wszystkich wyznawców islamu.
Minaret (arab. manara znaczy latarnia, której symbol światło wiąże się ze sposobem objawiania się Boga) - wieża przy meczecie, z której muezzin 5 razy w ciągu dnia wzywa wiernych na modlitwę. Minaret to centrum, oś świata, drabina, łącząca człowieka z Bogiem. Nie wykluczone, że minaret nawiązuje do architektury kościołów chrześcijańskich, które na terenie Syrii zawsze wznoszono wraz z wieżą. W listopadzie 2009 r. w Szwajcarii odbyło się referendum, w którym społeczeństwo opowiedziało się przeciwko stawianiu minaretów w kraju. Na zdjęciu 30-sto metrowy minaret obok meczetu Dżamala ad-Din al-Afghaniego w Gdańsku.
Muezzin - w islamie osoba, która 5 razy dziennie wzywa wszystkich do odprawiania modlitwy; wezwanie do modlitwy (arab. azan) muezzin recytuje donośnie i śpiewnie z minaretu. Coraz częściej zamiast muezzina na minaretach montowane są głośniki, z których płynie azan.Wezwanie to składa się z 7 formuł: Allah jest wielki (x4), Wyznaję, że nie ma Boga prócz Allaha (x2), Wyznaję, że Mahomet jest wysłannikiem Allaha (x2), Przychodźcie na modlitwę (x2), Przychodźcie ku zbawieniu (x2), Allah jest wielki (x2), Nie ma Boga prócz Allaha (x1).
Turban (arab. imama) - najbardziej charakterystyczny element ubioru muzułmanina. Turban jest znakiem przynależności do islamu i godności. Niektóre hadisy mowią, że turban to "korona Arabów", "znak" islamu" czy "różnica, pomiędzy muzułmanami a niemuzułmanami". Jeszcze inny mówi, że jedna modlitwa w turbanie jest lepsza niż siedemdziesiąt bez. Zalecano także noszenie turbanu podczas odwiedzin w meczecie i na cementarzu. Turban, według różnych tradycji miał nosić Mahomet, a nawet Adam. Symbolicznymi są wielkość i barwa turbanu. Im dłuższy turban, tym wyżej w hierarchi społecznej stał człowiek, który go nosił. W Turcji osmańskiej turbany nosili także niemuzułmanie, ale biały kolor zawoju przeznaczony był tylko dla wyznawców islamu.
Subha (tur. tespih) - rodzaj muzułmańskiego "różańca" stosowanego przez wszystkich wyznawców islamu poza wahhabitami, zapożyczona prawdopodobnie z hinduizmu, jest wzorem dla późniejszego różańca w chrześcijaństwie; w islamie rozpowszechniła się za pośrednictwem sufich; składa się z 99 koralików odpowiadających "najpiękniejszym imionom Boga"; istnieją także skrócone subha z 33 oraz wielkie, składające się z 1000 koralików; wierni posługują się subha w czasie modlitwy, służy ona także do specjalnego rodzaju wróżb.